Με την ολοκλήρωση αυτού του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:

• Αποδομούν το γραμμικό μοντέλο «πάρε-φτιάξε-πέταξε» χρησιμοποιώντας θερμοδυναμικές και οικολογικές οικονομικές αρχές.
• Αξιολογούν κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα (π.χ., Συστήματα Προϊόντος-Υπηρεσίας) αξιοποιώντας την μικροοικονομική θεωρία της επιχείρησης και τα οικονομικά του κόστους συνναλαγής.
• Εφαρμόζουν ποσοτικά στατιστικά και λογιστικά εργαλεία, όπως η Ανάλυση Ροής Υλικών (ΑΡΥ) και η Κοστολόγηση Κύκλου Ζωής (ΚΚΖ), σε βρόχους πόρων.
• Ασκούν κριτική σε μακροοικονομικά υποδείγματα ανάπτυξης και να κατανοούν βέλτιστα μέσα περιβαλλοντικής πολιτικής (φόρους, άδειες, υποχρεώσεις) για την ενίσχυση της κυκλικότητας.

Μέρος Ι: Οικολογικά & Μικροοικονομικά Θεμέλια (Εβδομάδες 1–4)

Παραδείγματα Παραγωγής: Γραμμική  – Κυκλική Οικονομία

• Θέματα: Ιστορική εξέλιξη των οικονομικών των πόρων: «Οικονομία του Καουμπόη» και το «Διαστημόπλοιο Γη». Ορισμοί, εμπόδια και επιταχυντές της κυκλικής μετάβασης.
• Οικονομική Εστίαση: Μετάβαση από τη μεγιστοποίηση χρησιμότητας ανοιχτού βρόχου στην περιορισμένη βελτιστοποίηση κλειστού βρόχου.

Βιοφυσική Οικονομία, Θερμοδυναμική και Αποσύνδεση

• Θέματα: Ο Πρώτος και ο Δεύτερος Νόμος της Θερμοδυναμικής εφαρμοσμένοι στα οικονομικά συστήματα. Ροή υλικών και ενέργειας. Απόλυτη και σχετική αποσύνδεση.
• Οικονομική Εστίαση: Ενσωμάτωση της εντροπίας στις συναρτήσεις παραγωγής· φυσικά όρια της οικονομικής ανάπτυξης.

Αποτυχίες Αγοράς, Εξωτερικές Επιδράσεις και Οικονομική των Πόρων

• Θέματα: Αρνητικές εξωτερικές επιδράσεις των αποβλήτων· δημόσια αγαθά (αφομοιωτική ικανότητα της φύσης)· Κανόνας του Hotelling για την εξάντληση μη ανανεώσιμων πόρων.
• Οικονομική Εστίαση: Εσωτερίκευση του κόστους διάθεσης· Φόροι Pigou vs. Δικαιώματα ιδιοκτησίας Coase σε ένα κυκλικό πλαίσιο.

Επιλογές Διατήρησης Αξίας: Η Ιεραρχία των 10R

• Θέματα: Refuse (Απόρριψη), Rethink (Επανεξέταση), Reduce (Μείωση), Reuse (Επαναχρησιμοποίηση), Repair (Επισκευή), Refurbish (Ανακαίνιση), Remanufacture (Ανακατασκευή), Repurpose (Επανακαθορισμός), Recycle (Ανακύκλωση), Recover (Ανάκτηση).
• Οικονομική Εστίαση: Οριακό κόστος ανακύκλωσης σε σχέση με οριακό κόστος εξόρυξης παρθένων υλικών· ελαστικότητα υποκατάστασης μεταξύ πρώτων και δευτερογενών υλικών.

Μέρος ΙΙ: Μικροοικονομική της Επιχείρησης, Συμπεριφορά Καταναλωτή & Τεχνικά Εργαλεία (Εβδομάδες 5–8)

Συμπεριφορά Επιχείρησης υπό Κυκλικότητα: Συστήματα Προϊόντος-Υπηρεσίας (Π-Y)

• Θέματα: Μετάβαση από την πώληση αγαθών στην πώληση υπηρεσιών (π.χ. μοντέλα μίσθωσης)· Εκτεταμένη Ευθύνη Παραγωγού (ΕΕΠ)· Κίνητρα οικολογικού σχεδιασμού.
• Οικονομική Εστίαση: Προβλήματα κύριου-εντολοδόχου, ασύμμετρη πληροφόρηση σχετικά με την ανθεκτικότητα των προϊόντων και διαχείριση απόσβεσης περιουσιακών στοιχείων.

Συμπεριφορά Καταναλωτή και το Κυκλικό Φαινόμενο Ανάκαμψης (Rebound Effect)

• Θέματα: Αποδοχή ανακαινισμένων αγαθών από τους καταναλωτές· συνεργατική κατανάλωση και πλατφόρμες διαμοιρασμού· το κυκλικό φαινόμενο ανάκαμψης (όπου οι κερδισμένες αποδοτικότητες μειώνουν τις τιμές και αυξάνουν τη συνολική κατανάλωση).
• Οικονομική Εστίαση: Επιδράσεις εισοδήματος και υποκατάστασης· ωθήσεις συμπεριφορικής οικονομίας· αρχιτεκτονική επιλογής στη διαλογή αποβλήτων.

Βιομηχανική Οικολογία και Βιομηχανική Συμβίωση

• Θέματα: Δίκτυα απόβλητο-σε-πόρο· οικο-βιομηχανικά πάρκα (π.χ. Kalundborg)· οικονομικά συναλλακτικού κόστους σε τοπικές ανταλλαγές υποπροϊόντων.
• Οικονομική Εστίαση: Θεώρημα Coase εφαρμοσμένο στα βιομηχανικά απόβλητα· συστάδες και οικονομίες συγκέντρωσης.

Ποσοτικά Εργαλεία: Ανάλυση Ροής Υλικών (ΑΡΥ) & Κοστολόγηση Κύκλου Ζωής (ΚΚΖ)

• Θέματα: Εισαγωγή στη φυσική λογιστική· ιχνηλάτηση αποθεμάτων και ροών υλικών πέρα από οικονομικά όρια.
• Οικονομική Εστίαση: Αξιοποίηση του στατιστικού/μαθηματικού υποβάθρου για εφαρμογή του νόμου διατήρησης της μάζας Μ στην οικονομική λογιστική: ∑Min​=∑Mout​+ΔMaccumulation

 

Μέρος ΙΙΙ: Μακροοικονομική, Πολιτική και Παγκόσμιες Αλυσίδες Εφοδιασμού (Εβδομάδες 9–12)

Μακροοικονομική της Μετάβασης: Πράσινη Βιομηχανική Πολιτική

• Θέματα: Διαρθρωτικές μεταμορφώσεις· αλλαγές στην απασχόληση σε μια οικονομία επισκευής και ανακατασκευής· Συζητήσεις για Πράσινη Ανάπτυξη σε σχέση με την Μετά-Ανάπτυξη και/ή την Αποανάπτυξη.
• Οικονομική Εστίαση: Τροποποίηση μακροοικονομικών υποδειγμάτων ανάπτυξης για να ληφθούν υπόψη πεπερασμένες δεξαμενές πόρων και ανακύκλωση κεφαλαίου.

Μέσα Περιβαλλοντικής Πολιτικής & Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις

• Θέματα: Κανονισμοί διοίκησης-ελέγχου ή εργαλεία βασισμένα στην αγορά· συστήματα επιστροφής εγγύησης· πράσινα κριτήρια σε δημόσιους διαγωνισμούς.
• Οικονομική Εστίαση: Συγκριτική αποδοτικότητα εργαλείων πολιτικής υπό συνθήκες αβεβαιότητας· ελαχιστοποίηση απωλειών νεκρού βάρους.

Κυκλική Βιοοικονομία και Αξιοποίηση Καταρράκτη (Cascade Valorisation)

• Θέματα: Βιολογικοί κύκλοι· ρεύματα οργανικών αποβλήτων· βιοδιυλιστήρια· μετατροπή αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων σε δευτερογενή προϊόντα εσόδων.
• Οικονομική Εστίαση: Συναρτήσεις παραγωγής πολλαπλών προϊόντων· ανάλυση κόστους ευκαιρίας μεταξύ βιολογικής ανακύκλωσης και παραγωγής βιοενέργειας.

Η Παγκόσμια Πολιτική Οικονομία της Κυκλικότητας & Κρίσιμες Πρώτες Ύλες

• Θέματα: Διασυνοριακό εμπόριο αποβλήτων· εθνικισμός πόρων· γεωπολιτική των στοιχείων σπάνιων γαιών και των αλυσίδων εφοδιασμού μπαταριών ιόντων λιθίου.
• Οικονομική Εστίαση: Θεωρία διεθνούς εμπορίου (υπόδειγμα Heckscher-Ohlin) εμπλουτισμένη με πλεονάσματα πόρων και αποβλήτων· διακυβέρνηση παγκόσμιων αλυσίδων αξίας.

Διαλέξεις (3 ώρες/εβδομάδα)

Η γλώσσα αξιολόγησης είναι τα Ελληνικά, και η μέθοδος αξιολόγησης είναι αποτελείται από μια τελική ατομική εξέταση (100%) μέσω μιας διαδικασίας ισότιμων Ερωτήσεων Πολλαπλής Επιλογής.

Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία, και στην Επικοινωνία με τους φοιτητές